HAPPY HOME CLINIC

ศูนย์วิชาการ แฮปปี้โฮม

รวบรวมและเผยแพร่ ข้อมูลความรู้ทางวิชาการ ที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาเด็กและวัยรุ่น
รวมถึงการรับจัดฝึกอบรม สัมมนา กิจกรรมวิชาการ นิทรรศการเผยแพร่ความรู้
เพื่อเป็นการเรียนรู้ร่วมกันระหว่าง ผู้ปกครอง นักวิชาการ และประชาชนทั่วไปที่สนใจ

H   A   P   P   Y       H   O   M   E       A   C   A   D   E   M   Y

 

Autistic Savant Level

 

นพ.ทวีศักดิ์ สิริรัตน์เรขา จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น

“อัจฉริยะออทิสติก” หรือ “ออทิสติกซาวองต์” (autistic savant) มีความเป็นอัจฉริยะ หรือความสามารถพิเศษเฉพาะด้านหลากหลายรูปแบบ แต่ละคนก็มีความอัจฉริยะแตกต่างกันไป ตั้งแต่แบบพิเศษไปจนถึงแบบมหัศจรรย์ บางคนโดดเด่นด้านศิลปะ ด้านดนตรี ด้านคณิตศาสตร์ หรือทักษะกลไก มิติสัมพันธ์ เมื่อเทียบกับเด็กทั่วไปในวัยเดียวกัน บางคนวาดรูปได้ทุกอย่างจากที่เห็นเพียงครั้งเดียว จำได้ทุกตัวอักษรจากหนังสือที่อ่านเพียงครั้งเดียว ซึ่งไม่น่าจะเป็นไปได้ แต่ก็พบว่ามีบุคคลเช่นนี้จริง

โดยทั่วไปอัจฉริยะออทิสติกแบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม ตามระดับความสามารถ ได้แก่ ทักษะเฉพาะส่วน (splinter skills) ความสามารถพิเศษเฉพาะด้าน (talented) และความสามารถมหัศจรรย์ (prodigious) ซึ่งมีรายละเอียด ดังนี้

 

1) ทักษะเฉพาะส่วน (Splinter skills)

“ทักษะเฉพาะส่วน” เป็นทักษะที่พบได้บ่อยที่สุดในออทิสติก มักแยกส่วนจากบริบทและเป้าหมาย เป็นทักษะความสามารถที่เป็นชิ้นส่วนเฉพาะ ที่ไม่สามารถประกอบเข้ากับชิ้นส่วนอื่นได้พอเหมาะ รู้ในเชิงลึกแต่ไม่รู้แบบองค์รวม ไม่สามารถขยายผลหรือนำไปประยุกต์ใช้ได้มากนัก

ทักษะเฉพาะส่วน เข้าได้กับสำนวนสุภาษิตที่ว่า “ตาบอดคลำช้าง” คือ การรู้อะไรด้านเดียวหรือนัยเดียวแล้วเข้าใจว่าสิ่งนั้นเป็นอย่างนั้น สิ่งที่รับรู้และเข้าใจ ถึงจะมีรายละเอียดครบถ้วน แต่อาจไม่ใช้ข้อเท็จจริงทั้งหมด

ทักษะนี้มักมีความจำแบบพิเศษ จำได้ทุกอย่างเกี่ยวกับเรื่องที่สนใจ จำได้ทุกข้อมูล และอาจจำได้ทั้งภาพและเสียงด้วย

มักเป็นความสนใจแบบหมกมุ่นที่ไม่มีประโยชน์ ซึ่งเป็นลักษณะอาการหนึ่งของออทิสติกอยู่แล้ว แต่หมกมุ่นจนสามารถจดจำได้มาก และมีความรู้มากเป็นพิเศษ เช่น จำตารางเวลาเดินรถไฟได้ทั่วเมือง จำแผนที่ได้ทั้งเมือง แต่ไม่สามารถซื้อตั๋ว หรือเดินทางไปยังจุดหมายปลายทางด้วยตนเองได้ สามารถจดจำตารางการแข่งขันกีฬาที่สนใจได้ทุกนัด แต่ไม่เข้าใจกติกาการเล่นกีฬานั้น และไม่ได้สนใจเข้าชมกีฬานั้นด้วย สามารถจำบทพูดของการ์ตูนที่ชื่นชอบได้ทั้งเรื่อง แต่ไม่สามารถเล่าเรื่องหรือบรรยายลักษณะของตัวการ์ตูนในเรื่องได้ หรือรู้ข้อมูลทุกอย่างเกี่ยวกับสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้ครบทั้งสภา ตั้งแต่วันเกิด วันแต่งงาน ประวัติการศึกษา ที่อยู่ ซึ่งไม่ได้เกิดประโยชน์อะไร ฯลฯ

ความแตกต่างระหว่างอัจฉริยะที่เป็นออทิสติก กับอัจฉริยะที่ไม่เป็นออทิสติก ที่เห็นชัดเจนเรื่องหนึ่ง คือ ออทิสติกจะจดจำทุกอย่าง หรือตะบี้ตะบันจำ ในทางตรงกันข้าม อัจฉริยะที่ไม่ได้เป็นออทิสติก จะเลือกจำสิ่งที่ควรจดจำ มีประโยชน์ในการต่อยอดความรู้ได้

ผู้เขียนได้มีโอกาสพบกับเด็กออทิสติกที่มีทักษะเฉพาะส่วนค่อนข้างบ่อย มีเด็กคนหนึ่งสนใจเรื่องที่อยู่ของครูทั้งโรงเรียน และนักเรียนทั้งในห้องเดียวกันและห้องอื่น จะคอยถามที่อยู่ ซึ่งรวมทั้งบ้านเลขที่และรหัสไปรษณีย์ ของทุกคนที่ได้พูดคุยด้วย และจดจำได้แม่นยำ เมื่อพบเจอคุณครูก็จะบอกบ้านเลขที่ และรายละเอียดที่อยู่ของคุณครูเป็นชุดเลย แต่ไม่สวัสดีทักทาย หรือเรียกชื่อเล่นของคุณครูเหมือนที่เพื่อน ๆ เรียกกัน

ทักษะนี้ใช่ว่าจะดูไร้ประโยชน์เสมอไป เด็กคนหนึ่งที่สามารถจดจำเส้นทางเดินรถของประเทศที่ไปท่องเที่ยวได้หมด ก็สามารถบอกพ่อแม่ให้พาขึ้นรถประจำทางและรถไฟฟ้าเดินทางไปยังจุดหมายปลายทางได้ และที่สำคัญยังสามารถใช้ในการทำข้อสอบบางวิชาได้คะแนนเต็มอีกด้วย

ประโยชน์อีกเรื่องที่พบ คือ เด็กบางคนมักพูดซ้ำ ๆ ตามบทพูดจากการ์ตูนหรือโฆษณาที่ชื่นชอบ เพื่อช่วยให้ตนเองอารมณ์สงบลงได้ (calming effect) เมื่อมีสิ่งกระตุ้นที่ทำให้อารมณ์เสีย หรือวิตกกังวล

“ทักษะเฉพาะส่วน” เป็นรากฐานของความสนใจและความสามารถ ถ้าได้รับการส่งเสริมในแนวทางที่เหมาะสม ก็จะช่วยให้เด็กนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตจริง หรือใช้ในสถานการณ์ที่แตกต่างออกไปได้

 

2) ความสามารถพิเศษเฉพาะด้าน (Talented)

เช่น ดนตรี ศิลปะ คณิตศาสตร์ ทักษะกลไกหรือมิติสัมพันธ์ ฯลฯ แม้ว่าจะไม่ได้เก่งในทุกด้าน แต่ด้านที่เก่งจะเหนือกว่าคนอื่นในวัยเดียวกัน เป็นความสามารถพิเศษที่แสดงออกเด่นชัดเมื่อเปรียบเทียบกับระดับความบกพร่องหรือข้อจำกัดที่มี

ด้านดนตรี เช่น ความสามารถในการเล่นเครื่องดนตรีได้เหมือนต้นฉบับ หลังจากได้ฟังเพียงครั้งเดียว สามารถแยกเสียงแล้วบอกเป็นโน้ตดนตรีได้ หรือบอกได้ว่าเสียงเพี้ยนไปจากเดิมเท่าไหร่ (perfect pitch) ฯลฯ

ด้านศิลปะ เช่น ความสามารถในการวาดภาพ การระบายสี การปั้น การประดิษฐ์ ฯลฯ ส่วนใหญ่พบว่าเป็นความสามารถในการวาดภาพจากสิ่งที่เคยเห็นเพียงครั้งเดียวได้อย่างไม่ผิดเพี้ยน มีรายละเอียดครบถ้วน มีความประณีต สวยงาม และเสมือนจริง มักมีความโดดเด่นในองค์ประกอบทางศิลปะด้านความละเอียด (elaboration)

ด้านคณิตศาสตร์ เช่น การคิดคำนวณทางคณิตศาสตร์ได้รวดเร็วและแม่นยำ สามารถคำนวณตัวเลขจำนวนมากในใจได้รวดเร็ว สามารถแก้โจทย์ปัญหาทางคณิตศาสตร์ได้เกินคนอื่นหลายระดับชั้น ฯลฯ

ด้านทักษะกลไก มิติสัมพันธ์ (mechanical/ visual-spatial skills) เช่น ความสามารถในการกะระยะทางได้แม่นยำโดยไม่ต้องใช้เครื่องมือวัด จดจำโครงสร้างที่มีความซับซ้อนได้แม่นยำ การจดจำแผนที่ได้แม่นยำ และการเข้าใจทิศทางได้รวดเร็ว ฯลฯ

ความสามารถพิเศษเฉพาะด้านเหล่านี้ มักเป็นพรสวรรค์ที่ติดตัวมาตั้งแต่เกิด และสามารถพัฒนาได้อย่างรวดเร็วจากการฝึกฝนอย่างสม่ำเสมอ

 

3) ความสามารถมหัศจรรย์ (Prodigious)

เป็นความสามารถพิเศษที่มหัศจรรย์ ที่ไม่น่าจะเป็นไปได้ในมนุษย์ เป็นทักษะความสามารถที่ไม่พบในอัจฉริยะทั่ว ๆ ไปด้วย มักพบได้น้อยมาก กล่าวได้ว่า สามารถนับคนได้ว่ามีใครบ้างในโลกใบนี้ คาดว่าในโลกนี้อาจมีไม่ถึง 100 คน และพบว่าครึ่งหนึ่งเป็นออทิสติก

มักเป็นทักษะเฉพาะส่วน (splinter skills) หรือความสามารถเฉพาะด้าน (talented) ที่เหนือชั้นขึ้นไปอีกหลายขั้นอย่างน่ามหัศจรรย์ เช่น

สตีเฟน วิลท์เชียร์ (Stephen Wiltshire) ศิลปินวาดภาพผู้โด่งดังระดับโลก ได้รับสมญานามว่า “มนุษย์กล้องถ่ายรูป” (human camera) เขาวาดทุกภาพออกมาโดยอาศัยความทรงจำล้วน ๆ เขาสามารถเก็บรายละเอียดได้อย่างครบถ้วน จากการเห็นเพียงครั้งเดียว ราวกับถ่ายรูปเก็บบันทึกไว้ในสมอง

แดเนียล แทมเมต (Daniel Tammet) ผู้ที่คิดคำนวณตัวเลขได้รวดเร็วอย่างน่าทึ่ง เขาคิดเลขในใจจำนวนมากโดยใช้เวลาเพียงไม่กี่วินาที เขาได้สร้างสถิติใหม่ของยุโรป ในการท่องค่าพาย (Pi) ซึ่งเป็นคงที่ทางคณิตศาสตร์ได้อย่างแม่นยำ โดยสามารถท่องได้ถึงทศนิยมตำแหน่งที่ 22,514 โดยใช้เวลา 5 ชั่วโมง 9 นาที 24 วินาที นอกจากนี้เขายังมีความรอบรู้ในเรื่องการใช้ภาษาถึง 11 ภาษา (polyglot skills) โดยใช้เวลาเรียนรู้ในช่วงเวลาสั้น ๆ

คิม พีค (Kim Peek) ผู้มีความทรงจำเป็นเลิศอย่างน่ามหัศจรรย์ เรียกว่า “เมกะ ซาวองต์” (megasavant) ได้รับสมญานามว่า “คิมพิวเตอร์” (Kimputer) สามารถจดจำข้อความในหนังสือทุกหน้าทุกบรรทัดได้อย่างขึ้นใจ รวมกว่า 12,000 เล่ม และยังสามารถคำนวณปฏิทิน 100 ปี ซึ่งสามารถตอบได้อย่างรวดเร็วว่าวันที่กำหนดให้เป็นวันใดในสัปดาห์ ทั้งในอดีตและอนาคตเป็นร้อยปี

ผู้เขียนได้เคยมีโอกาสพบกับเด็กออทิสติกอายุ 9 ขวบ ที่สามารถคำนวณปฏิทิน 100 ปี ได้อย่างแม่นยำเช่นเดียวกัน แต่ไม่ได้รวดเร็วถึงหลักวินาที คือ สามารถบอกว่าเป็นวันใดในสัปดาห์ จากวันเดือนปีที่บอกไปให้ เขาหมกมุ่นอยู่กับปฏิทินจนสามารถจับรูปแบบการเปลี่ยนแปลงได้ พัฒนาเป็นสูตรเฉพาะตัวสำหรับการคำนวณโดยไม่มีใครสอน ทักษะนี้ไม่ใช่การท่องจำปฏิทินโดยตรง แต่เป็นการหมกมุ่นจนเข้าใจรูปแบบการเปลี่ยนแปลง ผสมผสานกับสูตรการคำนวณที่สร้างขึ้นเอง ผ่านการฝึกฝนอย่างเข้มข้นจนรวดเร็วขึ้น เปรียบเสมือนกับการพัฒนาอัลกอริทึมให้กับปัญญาประดิษฐ์ในปัจจุบัน

ปัจจุบันแนวคิดการคำนวณปฏิทิน 100 ปี ได้กลายเป็นข้อสอบคัดเลือกเข้าระดับชั้นมัธยมต้นของหลายโรงเรียน มีการสอนติวสูตรในการคำนวณ ซึ่งต้องจดจำกฎเกณฑ์และข้อยกเว้นบางอย่างด้วย แต่ก็ยังต้องใช้เวลานาน ไม่สามารถคิดในใจได้อย่างรวดเร็ว ในขณะที่อัจฉริยะออทิสติกผู้ที่มีความสามารถด้านนี้โดดเด่น จะคิดในใจได้อย่างรวดเร็ว และวิธีคิดมักแตกต่างไปจากที่สอนกัน

จากงานวิจัยของ James Hughes และคณะ ในปี พ.ศ. 2561 พบว่า เมื่อสอนการคำนวณปฏิทิน 100 ปี ในช่วงเวลาสั้น ๆ ให้กับกลุ่มอัจฉริยะออทิสติก จะใช้เวลาคำนวณนานกว่ากลุ่มออทิสติกที่ไม่เป็นอัจฉริยะ และกลุ่มควบคุมที่ไม่เป็นทั้งออทิสติกและอัจฉริยะ แสดงให้เห็นว่ากลุ่มนี้น่าจะใช้วิธีคิดคำนวณที่แตกต่างออกไปจากการเรียนรู้ในรูปแบบปกติ และอาจต้องให้เวลาในการฝึกฝนที่นานพอ

ถึงอย่างไรก็ตาม ผู้ที่สามารถคำนวณปฏิทินได้รวดเร็วเพียงอย่างเดียว ก็ยังไม่มหัศจรรย์พอที่จะจัดอยู่ในกลุ่มนี้ ถ้าไม่มีความสามารถอันน่าทึ่งด้านอื่น ๆ ร่วมด้วย

 

เอกสารอ้างอิง

Gururangan K. (2010). Savant syndrome: growth of empathy and creativity. Berkeley Scientific Journal. 13(2): 1-9

Hughes JE, Ward J, Gruffydd E, Baron-Cohen S, Smith P, Allison C and Simner J. (2018). Savant syndrome has a distinct psychological profile in autism. Molecular Autism. 9(53): 1-18. https://doi.org/10.1186/s13229-018-0237-1

Jeon Y. (2016). Savant syndrome: A review of research findings. Culminating Projects in Special Education. 25. [Online]. Available URL: https://repository.stcloudstate.edu/sped_etds/25

Rudy LJ. (2021). What are splinter skills in autism? [Online]. Available URL: https://www.verywellhealth,com/splinter-skills-and-understanding-3990776

Tammet D. (2021). Daniel Tammet. [Online]. Available URL: http://danieltammet.net/

Treffert DA. (2014). Savant syndrome: Realities, myths and misconceptions. J Autism Dev Disord. 44: 564–71

Wiltshire S. (2021). Stephen Wiltshire MBE, Hon. FSAI, Hon. FSSAA. [Online]. Available URL: https://www.stephenwiltshire.co.uk/biography

 

ทวีศักดิ์ สิริรัตน์เรขา. (2565). ระดับความสามารถของอัจฉริยะออทิสติก. [Online]. Available URL: happyhomeclinic.com/savant04-autisticsavant-level.html

บทความต้นฉบับ: มกราคม 2565

 

ดาวน์โหลดบทความ »

 

 

อัจฉริยะกับออทิสติก   ซาวองต์ ซินโดรม   ออทิสติก ซาวองต์   ระดับความสามารถของอัจฉริยะออทิสติก   รูปแบบการคิดของอัจฉริยะออทิสติก   แนวทางการพัฒนาอัจฉริยะออทิสติก   รหัสพันธุกรรมของอัจฉริยะออทิสติก   การประเมิน อัจฉริยะออทิสติก   Move to Heaven สู่ความเข้าใจแอสเพอร์เกอร์   Good Doctor หมออัจฉริยะ ออทิสติก   Rain Man จากเรนแมน สู่ออทิสติก   อัจฉริยะออทิสติก: คิม พีค   อัจฉริยะออทิสติก: เทมเพิล แกรนดิน   อัจฉริยะออทิสติก: สตีเฟน วิลท์เชียร์   อัจฉริยะออทิสติก: แดเนียล แทมเมต  

นพ.ทวีศักดิ์ สิริรัตน์เรขา

นพ.ทวีศักดิ์ สิริรัตน์เรขา

จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น
การศึกษา

· แพทยศาสตร์บัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
· วุฒิบัตรแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ สาขาจิตเวชศาสตร์เด็กและวัยรุ่น (จุฬาฯ)

ข้อมูลเพิ่มเติม »

 

ออทิสติก - Autism Spectrum Disorder

ออทิสติก 10 คำถาม

แนวทางการดูแลออทิสติกแบบบูรณาการ

การส่งเสริมพลังครอบครัว ในออทิสติก

การส่งเสริมความสามารถ ในออทิสติก

การส่งเสริมพัฒนาการ ในออทิสติก

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ในออทิสติก

กิจกรรมบำบัด ในออทิสติก

แก้ไขการพูด ในออทิสติก

การฝึกทักษะสังคม ในออทิสติก

การฟื้นฟูสมรรถภาพทางการศึกษา ในออทิสติก

การฟื้นฟูสมรรถภาพทางอาชีพ ในออทิสติก

การรักษาด้วยยา ในออทิสติก

แอสเพอร์เกอร์

เมื่อลูกเป็นแอสเพอร์เกอร์ ซินโดรม

อัจฉริยะกับออทิสติก

· การบำบัดทางเลือก ในออทิสติก
· เรียนรู้และเข้าใจเด็กออทิสติก
· พฤติกรรมแปลกๆของเด็กออทิสติก
· การเลี้ยงดูเด็กออทิสติก
· เมื่อเด็กออทิสติกถึงวัยเรียน
· เด็กออทิสติกกับการเล่นสมมติ
· พฤติกรรมการเล่นในเด็กออทิสติก
· แนวทางส่งเสริมการเล่นในเด็กออทิสติก

ข้อมูลเพิ่มเติม »