HAPPY HOME CLINIC

ศูนย์วิชาการ แฮปปี้โฮม

รวบรวมและเผยแพร่ ข้อมูลความรู้ทางวิชาการ ที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาเด็กและวัยรุ่น
รวมถึงการรับจัดฝึกอบรม สัมมนา กิจกรรมวิชาการ นิทรรศการเผยแพร่ความรู้
เพื่อเป็นการเรียนรู้ร่วมกันระหว่าง ผู้ปกครอง นักวิชาการ และประชาชนทั่วไปที่สนใจ

H   A   P   P   Y       H   O   M   E       A   C   A   D   E   M   Y

 

Autistic Savant

 

นพ.ทวีศักดิ์ สิริรัตน์เรขา จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น

ออทิสติกใช่ว่าจะไม่รู้เรื่อง และเรื่องที่รู้ก็ใช่ว่าจะธรรมดา

จากประสบการณ์การดูแลเด็กออทิสติกของผู้เขียน พบว่า มีเด็กหลายรายที่มีความสามารถพิเศษแสดงให้เห็นโดดเด่นชัดเจน โดยเฉพาะความจำที่เป็นเลิศ เมื่อมีความสนใจในเรื่องใด ก็จะมีความรู้เชิงลึกในเรื่องนั้นอย่างละเอียด

ยกตัวอย่างเช่น เด็กที่มีความสนใจในเรื่องอวกาศ ก็จะรู้ข้อมูลเกี่ยวกับดวงดาวทุกดวงอย่างละเอียด ทั้งข้อมูลเชิงตัวเลขและคุณลักษณะ รวมถึงการค้นพบใหม่ ๆ ซึ่งเป็นข้อมูลที่ทันสมัยและมีแหล่งอ้างอิงชัดเจน และยังสามารถสเก็ตภาพประกอบอย่างง่าย ๆ ให้ดูได้อีกด้วย

เด็กที่มีความสนใจเรื่องอาคารสูง ก็จะรู้ข้อมูลความสูง อันดับความสูง จำนวนชั้น ปีที่เริ่มสร้าง ปีที่สร้างเสร็จ ตั้งอยู่ที่ไหน เป็นของใคร ใช้ทำอะไรบ้าง มีลักษณะเฉพาะอย่างไร ทั้งข้อมูลในระดับประเทศและระดับโลก ตอบได้หมด และยังสามารถวาดรูปอาคารนั้นได้เหมือนจริงอีกด้วย

เด็กบางคนสามารถคิดเลขในใจได้อย่างรวดเร็ว แม้จะเป็นตัวเลขหลายหลักก็ตาม และมักพบว่าสามารถแก้โจทย์ปัญหาทางคณิตศาสตร์ได้เกินระดับชั้นเรียนไปหลายระดับมาก

เด็กบางคนสามารถเลียนเสียงตัวการ์ตูนที่ชื่นชอบ และจำบทพูดได้ทั้งเรื่อง ทั้ง ๆ ที่เป็นภาษาต่างประเทศและเด็กยังไม่รู้ความหมายเหล่านั้น

เด็กอีกหลายคนสามารถเรียนรู้ทักษะทางดนตรีได้อย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะเปียโน ซึ่งครูสอนดนตรีมักจะชื่นชมให้ฟังบ่อยครั้ง นอกจากนี้ ยังมีเด็กที่เรียนดนตรีไทยเพียงไม่กี่ครั้ง ครูก็ให้ตีระนาดเอกและพาออกแสดงงานได้เลย

จากการศึกษาวิจัย พบว่า มีออทิสติกประมาณร้อยละ 10 ที่มีความเป็นอัจฉริยะ หรือความสามารถพิเศษเฉพาะด้าน มักเรียกกลุ่มเหล่านี้ว่า “ออทิสติกซาวองต์” (autistic savant) ซึ่งเป็นกลุ่มย่อยหนึ่งของ “ซาวองต์ซินโดรม” (savant syndrome)

คำที่ใช้เรียกขานเหล่านี้ไม่ใช่คำศัพท์ที่ใช้ในการวินิจฉัยโรคทางการแพทย์ ตามเกณฑ์ขององค์การอนามัยโลก หรือเกณฑ์ของสมาคมจิตแพทย์อเมริกันที่ใช้กันในปัจจุบัน แต่เป็นคำศัพท์ที่บัญญัติขึ้นเพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ตรงกัน และนิยมใช้ต่อกันมา

“ซาวองต์ซินโดรม” (savant syndrome) เป็นชื่อที่ใช้เรียก กลุ่มผู้ที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการในรูปแบบต่าง ๆ ที่มีความเป็นอัจฉริยะหรือความสามารถพิเศษเฉพาะด้านอยู่ในคนเดียวกัน ซึ่งมีความหลากหลายตั้งแต่ความสามารถแบบพิเศษ ไปจนถึงความสามารถแบบมหัศจรรย์ โดยพบได้ในกลุ่มออทิสติกมากที่สุดถึงร้อยละ 50

“ออทิสติกซาวองต์” (autistic savant) หรือที่จะเรียกว่า “อัจฉริยะ ออทิสติก” เป็นชื่อที่ใช้เรียก กลุ่มบุคคลอัจฉริยะ หรือผู้ที่มีความสามารถพิเศษเฉพาะด้าน ซึ่งเป็นออทิสติกร่วมด้วย ซึ่งก็คือกลุ่มซาวองต์ซินโดรมที่เป็นออทิสติกนั่นเอง

ส่วนใหญ่พบว่ามีความจำแบบพิเศษ (memory ability) ที่สามารถจดจำข้อมูล ข้อเท็จจริง เหตุการณ์ และตัวเลข ได้อย่างแม่นยำ เช่น จำเส้นทางเดินรถโดยสารและตารางเวลาได้ทั้งเมือง จำค่าพาย (Pi) ซึ่งเป็นค่าคงตัวทางคณิตศาสตร์ได้ถึงทศนิยมเป็นหมื่นตำแหน่ง ฯลฯ ซึ่งความจำแบบพิเศษนี้มักเป็นฐานของความสามารถด้านอื่นด้วย

ทักษะความสามารถพิเศษเฉพาะด้านที่พบ เช่น ความสามารถด้านศิลปะ (สามารถวาดรูปที่มีรายละเอียดสมจริง) ความสามารถด้านดนตรี (สามารถเล่นเครื่องดนตรีได้คล่องแคล่ว) ความสามารถด้านคณิตศาสตร์ (สามารถคิดในใจได้อย่างรวดเร็ว) ความสามารถในการคำนวณปฏิทิน (เมื่อระบุวันเดือนปีทั้งในอดีตและอนาคต สามารถตอบได้อย่างรวดเร็ว ว่าเป็นวันใดในสัปดาห์) และความสามารถด้านทักษะกลไก มิติสัมพันธ์ (สามารถกะระยะทางได้แม่นยำโดยไม่ต้องใช้เครื่องมือวัด จดจำโครงสร้างที่มีความซับซ้อนได้แม่นยำ) ฯลฯ

โดยทั่วไป แบ่งออทิสติกซาวองต์ออกเป็น 3 กลุ่ม ตามระดับความสามารถ ได้แก่ ทักษะเฉพาะส่วน (splinter skills) ซึ่งพบได้ค่อนข้างบ่อย ทักษะความสามารถพิเศษเฉพาะด้าน (talented) ซึ่งพบได้หลากหลายด้าน และทักษะความสามารถมหัศจรรย์ (prodigious) ซึ่งพบได้น้อยมาก

กลไกการพัฒนาความอัจฉริยะหรือความสามารถพิเศษเฉพาะด้านในออทิสติก ยังไม่มีข้อสรุปที่แน่ชัด มีคำอธิบายจากหลายแนวคิด ได้แก่ การฝึกซ้อมอย่างหนักเช่นเดียวกับนักกีฬา ทำให้มีทักษะดีขึ้นตามชั่วโมงการฝึกซ้อม ลักษณะอาการขาดความสนใจในสังคมภายนอก ทำให้มีเวลาหมกมุ่นอยู่กับสิ่งที่สนใจได้มากขึ้น สมมติฐานเรื่องสมองซีกซ้ายที่ถูกทำลายบางส่วน ทำให้สมองซีกขวาซึ่งมีบทบาทเกี่ยวกับความจำ และความคิดสร้างสรรค์มาทำงานชดเชยมากขึ้น ฯลฯ

มีแนวคิดในการจัดให้ “ออทิสติกซาวองต์” เป็นกลุ่มย่อยหนึ่งของออทิสติก โดยศึกษาหาคุณลักษณะเฉพาะตัว พบว่า มีความแตกต่างจากกลุ่มออทิสติกที่ไม่มีความสามารถพิเศษ ดังนี้

มีความไวของประสาทรับสัมผัส (heightened sensory sensitivity) พฤติกรรมหมกมุ่น ย้ำคิดย้ำทำ (obsessional behaviors) ความสามารถทางเทคนิคกลไกและมิติสัมพันธ์ (technical/spatial abilities) และการคิดอย่างเป็นระบบ (systemising) สูงกว่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ในขณะที่ไม่มีความแตกต่างกันเรื่องทักษะทางสังคม และทักษะการสื่อความหมาย

ไม่ใช่เด็กออทิสติกทุกคนที่จะเป็นอัจฉริยะ และเด็กอัจฉริยะก็ไม่ได้เป็นออทิสติกทุกคนด้วยเช่นกัน

เริ่มจากภาพยนตร์เรื่องเรนแมนเมื่อ 30 กว่าปีก่อน และอีกหลายเรื่องที่ตามมาเกี่ยวกับอัจฉริยะออทิสติก อาจสร้างภาพจำหรือความเข้าใจผิดว่า ออทิสติกจะต้องเป็นอัจฉริยะ แต่ในความเป็นจริงเราพบความเป็นอัจฉริยะและความสามารถพิเศษเฉพาะด้าน ได้เพียงร้อยละ 10 ของกลุ่มออทิสติก ในขณะที่อีกเกือบครึ่งพบว่ามีความบกพร่องทางสติปัญญา (IQ ต่ำกว่า 70)

การทดสอบระดับเชาวน์ปัญญาในกลุ่มออทิสติก ค่าที่ได้อาจมีความคลาดเคลื่อนต่ำกว่าความเป็นจริง เนื่องจากมีข้อจำกัดในด้านภาษา ด้านพฤติกรรม และความร่วมมือในการทดสอบ นอกจากนี้ การทดสอบระดับเชาวน์ปัญญายังไม่สามารถวัดมิติด้านอื่น ๆ ของปัญญาหรือความสามารถ เช่น ด้านดนตรี ด้านศิลปะ ฯลฯ

เด็กอัจฉริยะ ก็ไม่จำเป็นต้องเป็นออทิสติก หรือมีความบกพร่องทางพัฒนาการทุกคน จึงควรแยกให้ชัดเจนว่าเด็กเป็นกลุ่มไหน อัจฉริยะ (gifted) มีความสามารถพิเศษเฉพาะด้าน (talented) หรือเป็นอัจฉริยะออทิสติก (autistic savant) เนื่องจากแนวทางการส่งเสริมพัฒนาและดูแลรักษามีความแตกต่างกัน ยังพบอีกว่ามีเด็กบางคนมีลักษณะอาการคล้ายออทิสติก (autistic-like) ซึ่งอาการเหล่านี้จะดีขึ้นเมื่อเติบโตขึ้น

ในอดีตเชื่อว่า การดูแลเด็กกลุ่มนี้จะต้องเลือกระหว่างการแก้ไขความบกพร่อง หรือจะส่งเสริมความสามารถพิเศษ เพราะเชื่อว่าเมื่อแก้ไขความบกพร่องจนดีขึ้นแล้ว ความสามารถพิเศษที่มีอยู่จะสูญหายไป

ในปัจจุบันพบว่า ความเป็นอัจฉริยะหรือสามารถพิเศษเฉพาะด้านเหล่านี้ ไม่ได้ลดลงหรือหายไปเมื่อพัฒนาการดีขึ้น ตามความเชื่อแบบเดิม การส่งเสริมความสามารถพิเศษเฉพาะด้านที่มีอยู่ในเด็กออทิสติก โดยนำมาประยุกต์ใช้ในห้องเรียน ที่ทำงาน หรือที่บ้าน ยังพบว่าช่วยลดความบกพร่องที่มีในตัวเด็กควบคู่กันไปด้วย

 

เอกสารอ้างอิง

Edelson SM. (2005). Autistic savant. [Online]. Available URL: http://www.autism.org/savant.html

Hughes JE, Ward J, Gruffydd E, Baron-Cohen S, Smith P, Allison C and Simner J. (2018). Savant syndrome has a distinct psychological profile in autism. Molecular Autism. 9(53): 1-18. https://doi.org/10.1186/s13229-018-0237-1

Jeon Y. (2016). Savant syndrome: a review of research findings. Culminating Projects in Special Education. 25. [Online]. Available URL: https://repository.stcloudstate.edu/sped_etds/25

Treffert DA. (2014). Savant syndrome: realities, myths and misconceptions. J Autism Dev Disord. 44: 564–71

Treffert DA. (2021). Savant syndrome: FAQs. [Online]. Available URL: http://www.agnesian.com/page/savant-syndrome-faqs

 

ทวีศักดิ์ สิริรัตน์เรขา. (2565). ออทิสติก ซาวองต์. [Online]. Available URL: happyhomeclinic.com/savant03-autisticsavant.html

บทความต้นฉบับ: มกราคม 2549
ปรับปรุงล่าสุด: มกราคม 2565

 

ดาวน์โหลดบทความ »

 

 

อัจฉริยะกับออทิสติก   ซาวองต์ ซินโดรม   ออทิสติก ซาวองต์   ระดับความสามารถของอัจฉริยะออทิสติก   รูปแบบการคิดของอัจฉริยะออทิสติก   แนวทางการพัฒนาอัจฉริยะออทิสติก   รหัสพันธุกรรมของอัจฉริยะออทิสติก   การประเมิน อัจฉริยะออทิสติก   Move to Heaven สู่ความเข้าใจแอสเพอร์เกอร์   Good Doctor หมออัจฉริยะ ออทิสติก   Rain Man จากเรนแมน สู่ออทิสติก   อัจฉริยะออทิสติก: คิม พีค   อัจฉริยะออทิสติก: เทมเพิล แกรนดิน   อัจฉริยะออทิสติก: สตีเฟน วิลท์เชียร์   อัจฉริยะออทิสติก: แดเนียล แทมเมต  

นพ.ทวีศักดิ์ สิริรัตน์เรขา

นพ.ทวีศักดิ์ สิริรัตน์เรขา

จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น
การศึกษา

· แพทยศาสตร์บัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
· วุฒิบัตรแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ สาขาจิตเวชศาสตร์เด็กและวัยรุ่น (จุฬาฯ)

ข้อมูลเพิ่มเติม »

 

ออทิสติก - Autism Spectrum Disorder

ออทิสติก 10 คำถาม

แนวทางการดูแลออทิสติกแบบบูรณาการ

การส่งเสริมพลังครอบครัว ในออทิสติก

การส่งเสริมความสามารถ ในออทิสติก

การส่งเสริมพัฒนาการ ในออทิสติก

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ในออทิสติก

กิจกรรมบำบัด ในออทิสติก

แก้ไขการพูด ในออทิสติก

การฝึกทักษะสังคม ในออทิสติก

การฟื้นฟูสมรรถภาพทางการศึกษา ในออทิสติก

การฟื้นฟูสมรรถภาพทางอาชีพ ในออทิสติก

การรักษาด้วยยา ในออทิสติก

แอสเพอร์เกอร์

เมื่อลูกเป็นแอสเพอร์เกอร์ ซินโดรม

อัจฉริยะกับออทิสติก

· การบำบัดทางเลือก ในออทิสติก
· เรียนรู้และเข้าใจเด็กออทิสติก
· พฤติกรรมแปลกๆของเด็กออทิสติก
· การเลี้ยงดูเด็กออทิสติก
· เมื่อเด็กออทิสติกถึงวัยเรียน
· เด็กออทิสติกกับการเล่นสมมติ
· พฤติกรรมการเล่นในเด็กออทิสติก
· แนวทางส่งเสริมการเล่นในเด็กออทิสติก

ข้อมูลเพิ่มเติม »